Probiotyki – fakty i mity w pigułce

Probiotyki zdobyły ogromną popularność – na półkach aptek i sklepów znajdziemy dziesiątki produktów: kapsułki, krople, saszetki, jogurty „z kulturami bakterii”. Reklamy obiecują lepsze trawienie, odporność, a nawet poprawę nastroju. Ale czy każda z tych obietnic ma potwierdzenie w badaniach? A może to tylko marketingowy mit? 

Nie każdy probiotyk działa tak samo – fakt

To, że produkt ma na etykiecie napis „probiotyk”, nie oznacza, że jest skuteczny. Kluczowe są:

• konkretne szczepy bakterii – nazwy ich gatunków i szczepów powinny być wyróżnione na opakowaniu preparatu,
• odpowiednio wysoka dawka (wyrażona w miliardach CFU/JTK – jednostek tworzących kolonię),
• bezpieczeństwo stosowania i odporność na warunki panujące w przewodzie pokarmowym (sole żółci, niskie pH).

Tylko preparaty zawierające szczepy przebadane klinicznie mają realne działanie potwierdzone w badaniach naukowych. Dlatego warto wybierać takie probiotyki na jelita, a nie sugerować się jedynie reklamą.

Jogurt naturalny to wystarczający probiotyk – mit

Jogurt to zdrowy produkt, ale nie zastąpi skutecznego preparatu probiotycznego, zwłaszcza przy problemach zdrowotnych (np. po antybiotykoterapii, w IBS czy alergii). Jogurt naturalny zawiera kultury bakterii – to prawda. Jednak ilość i rodzaj tych bakterii zwykle nie jest znana (nie znajdziemy takiej informacji na opakowaniu), co za tym idzie, jogurt nie gwarantuje oczekiwanych zmian w mikrobiocie jelitowej.

Probiotyki mogą pomóc w wielu dolegliwościach – fakt

Dobrze dobrany probiotyk, o korzystnym wpływie na daną dolegliwość potwierdzonym w prawidłowo przeprowadzonych badaniach klinicznych, może:

• łagodzić objawy biegunki poantybiotykowej,
• wspierać leczenie ostrej biegunki infekcyjnej,
• wspierać leczenie zespołu jelita drażliwego (IBS),
• łagodzić objawy alergii wziewnej,
• wspierać odporność i barierę jelitową.

Warunkiem jest wybór odpowiedniego produktu, zawierającego szczepy o potwierdzonej skuteczności klinicznej.

Probiotyki trzeba zawsze trzymać w lodówce – mit

To zależy od konkretnego preparatu. Niektóre probiotyki rzeczywiście wymagają przechowywania w temperaturze 2-8 °C, bo zawierają żywe, wrażliwe na temperaturę szczepy. Inne (np. liofilizowane formy) są stabilne w temperaturze pokojowej. Zawsze sprawdzaj wytyczne dotyczące przechowywania na opakowaniu, podane przez producenta. Niewłaściwe warunki mogą osłabić działanie probiotyku lub całkowicie go pozbawić.

Probiotyki są dla każdego i bez ograniczeń – mit

Choć probiotyki są bezpieczne dla większości zdrowych ludzi, istnieją wyjątki:

• osoby z upośledzeniem odporności,
• pacjenci po przeszczepach, onkologiczni, poddani inwazyjnym zabiegom medycznym,
• wcześniaki.

W tych przypadkach stosowanie probiotyku powinno być skonsultowane z lekarzem.

Co warto zapamiętać?

• Nie każdy probiotyk jest taki sam – liczą się rodzaje gatunków i szczepów bakteryjnych, dawka i działanie potwierdzone badaniami klinicznymi.
• Probiotyki mogą być skuteczne, ale tylko gdy są odpowiednio dobrane, a korzyści z ich stosowania zostały potwierdzone badaniami klinicznymi.
• Sposób przechowywania mają znaczenie.
• Nie każdy może stosować probiotyki bez konsultacji.

Jeśli chcesz wspierać swoją dietę probiotykiem – zrób to świadomie. Sięgaj po produkty o potwierdzonym działaniu, a nie przypadkowy suplement z reklamy.

 

Bibliografia: 

1. Cichy W., Gałęcka M., Szachta P., Probiotyki jako alternatywne rozwiązanie i wsparcie terapii tradycyjnych, “Zakażenia” 6/2010
2. Szajewska H., Praktyczne zastosowanie probiotyków, “Gastroenterologia” Kliniczna 2014, tom 6, nr 1, 16-23
3. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Probiotics-HealthProfessional/